Met name VVD en CDA voelen zich gepasseerd in de coalitievorming. Pro, D66 en STIP gaan namelijk samen een coalitie vormen, volgens het advies van verkenner Co Engberts. Over dit advies werd woensdagavond 1 april gedebatteerd door de pas geïnstalleerde gemeenteraad.

“Het mag er toch niet om gaan of we elkaar aardig vinden?”, vroeg VVD-fractievoorzitter Tessa van den Berg aan Engberts, die zijn advies in de raad toelichtte. De VVD’er wilde van hem weten of er ook inhoudelijk was gekeken welke andere partijen dan ‘de grote drie’ aan de slag kunnen voor Delft.

Engberts gaf in reactie op zulke vragen steevast aan dat verschillende opties verkend waren. Maar gedurende gesprekken zou naar voren zijn gekomen dat de combinatie van Pro, D66 en STIP het ‘meest logisch’ was.

Onvoldoende
Dit soort antwoorden waren onvoldoende voor de VVD en het CDA. En ook Hart voor Delft, dat eveneens een deelname aan de coalitie ambieerde, was kritisch.

CDA-fractievoorzitter Frank Visser wees erop dat de mogelijkheid om zijn partij te betrekken bij de coalitie door negen van de dertien partijen in de raad was aangedragen. Daardoor heerste er ook bij hem onbegrip over het feit dat zijn partij niet wordt betrokken bij verdere onderhandelingen.

Later in het debat vertelde Visser dat hij was uitgenodigd voor een tweede gesprek met Engberts. “Maar binnen tien minuten was het klaar; de koffie was nog niet binnen.” De boodschap was dat Pro, D66 en STIP het samen gingen doen.

Keuze maken
Nadat Engberts zijn advies toelichtte, mochten de gloednieuwe gemeenteraadsleden met elkaar in debat. Vanaf dat moment werden de pijlen die eerder op Engberts werden gericht op de fractievoorzitters van de grote drie partijen geschoten.

Als eerste mocht Rinske Wessels van Pro naar voren komen. En weer was het VVD’er Van den Berg die het debat op scherp stelde: “Waarom kiest u ervoor de VVD uit te sluiten?”, vroeg ze aan Wessels, omdat er wat haar betreft zonder een gesprek te voeren het besluit is genomen haar partij niet mee te nemen.

Wessels viel in haar reactie op deze en andere vragen veelal terug op de antwoorden die Engberts ook al had gegeven. “Uiteindelijk moet je ook gewoon een keuze maken”, stelde ze vast.

‘Gaan we weer’
Vervolgens mocht D66-fractievoorzitter Brendan Analikwu aantreden. Ook hij gaf aan achter het advies van Engberts te staan. Samenwerken met Pro en STIP biedt volgens hem ruimte om aan de slag te gaan met ‘progressieve politiek’.

“Gaan we weer”, begon de vasthoudende Van den Berg, “hoe verhoudt dit zich tot een eerder persbericht van D66?” Ze wees erop dat Analikwu eerder openbaar maakte graag met CDA dan wel VVD te gaan samenwerken. “Waarom is het D66 niet gelukt zich staande te houden?”

Ook CDA’er Frank Visser wilde weten waarom D66 niet door had gepakt om zijn partij aan tafel te krijgen. Analikwu antwoordde dat hij weliswaar goed kan samenwerken met onder andere het CDA, “maar dat betekent niet dat we per se in een coalitie moeten samenwerken.”

Hij wees er wel op dat de beoogde coalitiepartners beter dan de afgelopen jaren met een ‘uitgestoken hand’ moeten komen naar de rest van de gemeenteraad. Wat hem betreft hoort hierbij dat er geld moet zijn om plannen van andere partijen uit te voeren.

De ene extra
Als laatste van de grote drie mocht Jelle Stap van STIP aantreden. Hij hield een relatief kort betoog, waarin hij voornamelijk speerpunten uit zijn campagne aan het voetlicht bracht. Daarbij ging het om kreten als ‘de woningnood doorbreken’.

Emily Timmer van de ChristenUnie nam daar geen genoegen mee. Zij wilde dat Stap ook nog iets zei over zijn standpunt in de coalitievorming. Ze had met name een appeltje te schillen met een opmerking in het verslag van een gesprek tussen verkenner Engberts en STIP: “Het betrekken van nóg meer partijen zal naar de inschatting van STIP ten koste gaan van de bestuurlijke stabiliteit en daadkracht.”

Deze opmerking was niet toevallig tegen het zere been van Timmer. Haar partij was de afgelopen jaren namelijk de ene extra in de coalitie van de grote partijen. Stap benadrukte in reactie op zulke vragen dat de beoogde coalitie met tweeëntwintig zetels nu simpelweg genoeg mandaat heeft voor een ‘stabiele coalitie’.

Coalitie kan gevormd worden
Ook andere partijen namen nog het woord, maar de hoofdlijnen van het debat veranderden niet. De tegenstelling tussen de beoogde coalitie en de overige partijen bleef, maar de grote drie hebben meer zetels dan de overige tien bij elkaar. De blik verschuift daarmee naar de volgende stap in de formatie: de daadwerkelijke coalitie-onderhandelingen kunnen beginnen.