Nu de stemmen zijn geteld is het aan de Haagse wethouder Co Engberts om als verkenner op zoek te gaan naar een mogelijk nieuw college. Na de verkiezingsuitslag ligt het voor de hand dat de huidige coalitie grotendeels verdergaat waar ze gebleven was. Toch zijn er een paar vragen die Engberts de komende dagen zal moeten beantwoorden.

De gemeenteraadsverkiezingen in Delft hebben geleid tot een overwinning voor GroenLinks-PvdA, dat met afstand de grootste partij werd. Ook D66 en STIP blijven groot, waardoor de huidige coalitie van deze drie partijen opnieuw een meerderheid heeft in de raad. Tegelijk is het politieke landschap versnipperd: meerdere partijen leverden zetels in en maar liefst zeven partijen komen in de raad met slechts één zetel.

Drie of vier partijen in de coalitie?
Met deze uitslag kan er eigenlijk geen twijfel over bestaan dat GroenLinks-PvdA, D66 en STIP verder gaan in de coalitie. Net zoals deze partijen al decennialang doen. Met respectievelijk negen, zeven en zes zetels hebben ze gezamenlijk ook deze periode een meerderheid in de gemeenteraad (22 van 39 zetels).

Daarmee kunnen de drie partijen een coalitie vormen zonder er een vierde partij bij te halen. De vraag is of dat ook gaat gebeuren. Na de vorige verkiezingen hadden deze partijen gezamenlijk 21 zetels. Ook dat was voldoende, maar toch werd toen de ChristenUnie met twee zetels erbij gehaald.

Argument om er nog een partij bij te halen, is dat de coalitie een bredere meerderheid zou vertegenwoordigen. Misschien willen de drie grote partijen dat wederom doen. Aan de andere kant hebben de partijen van zichzelf al een iets bredere achterban, door de groei van D66 met één zetel. Engberts zal dus moeten uitvinden of drie partijen genoeg is, of dat er toch een vierde bij moet.

Welke partij mag aanschuiven?
Mocht het wenselijk zijn met een vierde partij samen te werken, is het de vraag welke partij daarvoor in aanmerking komt. De eerste optie is Hart voor Delft. Deze partij is na de top drie het grootst met vijf zetels. De partij zat de afgelopen jaren in de oppositie, maar lijsttrekker Bram Stoop heeft in de recente campagne duidelijk aangegeven ook weleens mee te willen besturen. Zijn partij zegt zelfs twee wethouderskandidaten achter de hand te hebben.

Dat GroenLinks-PvdA de grootste is geworden, lijkt het echter moeilijk te maken voor Hart voor Delft. De partij van Rinske Wessels staat op veel standpunten vrij ver van Hart voor Delft. Een samenwerking met Stoop lijkt dan ook niet aantrekkelijk voor de partij die het eerst aan zet is in de coalitieonderhandelingen.

Na Hart voor Delft komen VVD en CDA met respectievelijk drie en twee zetels. Beide partijen behielden het aantal zetels dat ze vier jaar geleden haalden. Waar veel andere partijen verloren, kunnen deze twee daarmee in ieder geval pronken met stabiliteit.

Zeker bij de VVD is het echter de vraag of met name GroenLinks-PvdA deze samenwerking wel ziet zitten. Dit zou de coalitie immers wel wat meer naar rechts trekken dan het linkse blok voor zich ziet.

Dan zijn er zeven partijen met slechts één zetel. De meeste hiervan lijken daardoor geen materiaal voor de coalitie. Een uitzondering is wellicht de ChristenUnie. Deze partij leverde de afgelopen jaren wethouder Joëlle Gooijer. Zij geldt op de wandelgangen als goede bestuurder. Wellicht kan de ChristenUnie ondanks het zetelverlies (van twee naar één) bij de coalitie blijven, om haar als wethouder te behouden.

Hoe worden de wethouders verdeeld?
In de Delftse politiek is het gebruikelijk dat iedere partij in de coalitie één wethouder levert. Dat is ook nu nog het geval, waarbij de vijf coalitiepartners ieder een wethouder leveren. De vraag is hoe de posten verdeeld gaan worden in de nieuwe coalitie. Dat hangt natuurlijk ook samen met de vraag hoeveel partijen samen gaan werken.

Als er slechts drie partijen in de coalitie gaan, lijkt het niet per se waarschijnlijk dat er ook maar drie wethouders komen. Dan komt er immers veel werk terecht op vrij weinig schouders. In dit scenario is het denkbaar dat GroenLinks-PvdA als grootste partij twee wethouders mag leveren.

Met een vierde partij erbij, hoeft niet voor zo’n oplossing te worden gekozen. Dan kan men aan de slag gaan met vier wethouders. Wat dan wel de vraag blijft, is hoe de posten verdeeld worden. Welke partij krijgt financiën, wie gaat er over wonen en wie over cultuur? Daarover zullen de samenwerkende partijen het onderling eens moeten worden.

Daarbij is het ook nog eens de vraag wie die rollen gaan invullen. Frank van Vliet (GroenLinks-PvdA) en Maaike Zwart (STIP) waren de afgelopen jaren wethouder en staan klaar om verder te gaan. Wie er verder plaats gaan nemen in het college is de vraag.

1 april
Daarmee hebben verkenner Engberts én de betrokken partijen een hoop om over na te denken de komende tijd. Deze week voert Engberts gesprekken met alle beoogde fractievoorzitters. Uiterlijk 1 april moet hij verslag uitbrengen van zijn verkenning. Op dezelfde dag wordt de nieuwe gemeenteraad geïnstalleerd.